banner

Ten artykuł dedykuję poczatkujacym modelarzom którzy maja dużo pytań bez odpowiedzi.
Uwaga!!! rynek modelarski tak szybko się zmienia, pojawia się tyle nowych produktów (szczególnie elektronika) że nie sposób na bieżąco aktualizować stronę. Dlatego wskazówki sprzetowe należy traktować bardzo luźno.


1. Na samym początku zbieramy kasę ! czym więcej tym lepiej bez tego się nie obejdzie :-(
Niestety modelarstwo RC szczególnie lotnicze jest bardzo kosztowne, na sam start trzeba mieć minimum 1,5tys zł, górnej granicy praktycznie nie ma równie dobrze może to być 70tys $ za dużego jumbo z silnikami odrzutowymi.


2. Załatwiamy symulator lotu

Symulator będzie nam potrzebny po to, aby przyspieszyc nauke latania bezstresowo :-) założenie jest takie aby nie mylic kierunków np przy locie na siebie. Tutaj chciałbym przestrzec przed takim symulatorami darmowymi jak FMS (bardzo slaba grafika i realizm lotu) Dlatego warto zastanowic się nad jakims topowym symulatorem jak np AEROFLY PROFESSIONAL DELUXE, REFLEX, PHOENIX, G3 Grafika jest bardzo realistyczna jak byśmy oglądali film, na dole dwie fotki zrzutu ekranu.

Symulator REFLEX


Symulator AEROFLY PROFESSIONAL DELUXE


Niestety kosztują one kolo 650-800zl, druga opcja do której nikogo nie namawiam to zakup interface (to nie jest zwykły kabel) można kupić na aukcjach allegro od około 35zł sam program można pożyczyć od kolegi... Jeżeli ktos chce latać smigłowcami to taki symulator jest po prostu niezbędny inaczej stracisz dużo kasy a na końcu się zniechęcisz... Oczywiście nic nie zastapi nam lotów w realu dlatego znajdź jakiś modelarzy RC w swojej okolicy, taki modelarz oblata ci model i nauczy latać dzięki temu przejdziesz przez etap nauki bardzo miękko bez zbednych wydatków i nie zniechęcisz się do modelarstwa. Ja osobiscie nie korzystałem z żadnych symulatorów bo mnie nauczył latać kolega z lotniska, nasze aparatury były połaczone kablem instruktor-uczeń jest to idealna sytuacja. Dzieki temu nie rozbiłem modelu podczas nauki wszystko przebiegło bez stresowo i przy każdym powrocie do domu cieszyłem się całym modelem :-))



3. Jaki wybrać pierwszy model ?


Może wyjasnie na samym poczatku co można zaproponowac poczatkujacemu pilotowi.
Najczęsciej osoby zaczynajace przygode z modelarstwem to osoby młode z ograniczonym budżetem, dlatego co niektórzy będą zastanawiali się nad samodzielną budową modelu latajacego, osobiscie nie polecam takiej opcji ze względu na fakt że nie ma sie jeszcze (najczęsciej) odpowiedniej wiedzy i doswiadczenia. Dziesiątki godzin spędzone przy budowie modelu mogą być bezpowrotnie stracone gdy źle ustawi się kąty zaklinowań czy jakiś z elementów będzie za słaby, dodam tez że bardzo często plany ściagniete z internetu zawieraja dużą ilosć błędów co może poważnie utrudnić budowę i późniejszy oblot. W lepszej sytuacji są osoby które mogą liczyć na pomoc innego doswiadczonego modelarza który dobrze poradzi podczas budowy modelu, nauczy latać oraz pokaże co z czym się je.
Gdy już decyzja została podjęta, można się zastanowić co dalej. Wielu modelarzy proponuje na poczatek szybowce, to dobry wybór dlatego że szybowiec szczególnie wolny ze wzniosem (stateczny) trudniej rozbic (najczęsciej małe obciażenie płata )i łatwiej go opanować. Jedna ważna uwaga, najlepiej jak szybowiec ma pełne sterowanie i tak najlepiej sie uczyc latac czyli wysokosć/kierunek/lotki. Należy się zastanowic czy będziemy mieli możliwosć latania takim modelem i czy będzie nam to odpowiadało. Szybowiec musi się najpierw jakoś wzbić w powietrze można to zrobić za pomoca długiej gumy (najczesciej lekkie szybowce) lub za pomocą drugiego modelu spalinowego tj. holówki, tylko czy na lotnisku będzie ktoś kto będzie nas holował ?

Kolejna propozycja to model z napędem elektrycznym klasy parkflayer o rozpietosci około 65 do 95cm (na zdjęciu pozycja nr3), są to lekkie modele wykonane najczęsciej z depronu lub pianki EPP, taki model waży od 180 do 400gram. Ich duzym atutem jest wrażliwosć na kraksy albowiem depron czy piankę epp można łatwo skleić na miejscu specjalnym klejem CA z aktywatorem, tak więc praktycznie po kraksie można wykonywać kolejne loty po pięciu minutach :-). Nie bez znaczenia jest koszt zakupu około 135zł lub samodzielna budowa za około 35zł, niestety modele takie maja tą wadę, że latanie nimi ogranicza się do lotów w dużej hali lub na dworze przy bezwietrznej pogodzie. Aby latac takim modelem wcale nie trzeba jechać na lotnisko, wystarczy nawet mały plac czy park. Wielu modelarzy którzy mają duże modele kupują parkflyera aby polatac sobie koło domu naprawde fajna sprawa :-)

Ja osobiście polecam model o w/w właściwościach jeśli chodzi o naprawę i łatwość pilotażu ale bardziej odpornego na wiatr gdzie można nawet latać przy średnim wietrze, zarazem będąc niezależnym od innych oto link: Propozycja modelu dla początkującego modelarza. Jest to w pełni sterowany model dużo więcej niż zabawka, łatwy w pilotażu zarazem niezniszczalny szczerze polecam!


I kolejna propozycja to model treningowy ze wzniosem i napędem spalinowym klasy 40 (na zdjęciu pozycja nr1 i 2) o rozpietosci około 130 do 170cm, model taki waży około 1,7 do 2,8kg. Specjalnie piszę o takiej wielkości bo to taki "standard" i większość modelarzy w polsce lata modelami klasy 40-50 co widac szczególnie na zlotach. Model można zaopatrzyć w silnik żarowy o pojemnosci około 7,5ccm. Jest to bardzo dobry wybór dla osób które nie chcą być uzależnione od holownika czy złej pogody (w granicach rozsądku jak będzie mocny wiatr i tak nie polatasz). Koszt zakupu nie powala na kolana, nowy model z silnikiem można już kupic za 850zł a serwa do niego wkłada się standardowej wielkości (takie serwa najczesciej dostaje sie przy zakupie aparatury) . Model treningowy ze wzniosem wybacza wiele błedów i najczęsciej ma prostą budowę co ułatwia naprawy. Jeżeli pieniądze nie stanowią problemu to zdecydowanie mogę polecic taki model na poczatek to wspaniała sprawa latac w pełni sterowanym modelem który jest poprawny w pilotażu. Jedyny minus to papranie się w brudnym paliwie i ryzyko zgaśnięcia silnika w locie co nie sprzyja nauce.



4.Silnik spalinowy czy elektryczny ?


Odpowiadajac na to pytanie już mi przechodza ciarki po plecach, to jest jedno z tych pytań na kótre można dyskutować godzinami dlatego ja skrócę to do niezbednego minimum. Porównanie tych napedów postanowiłem rozpoczać od tabelki.

WADY NAPĘDU SPALINOWEGO WADY NAPEDU ELEKTRYCZNEGO
Model brudny od resztek paliwa, w przypadku silnika benzynowego strasznie smierdzace paliwo Sam zakup silnika i regulatora jest na poziomie silnika spalinowego niestety pakiety sa wielokrotnoscia tej kwoty.
Niektóre silniki trudno wyregulować Trzeba chronic silnik i regulator przed woda, sam raz uszkodziłem regulator jak mała ilosć sniegu wpadła do regulatora
Mozliwosć zgasnięcia w locie co przy niskiej akrobacji może oznaczać rozbicie modelu Niska żywotnosć akumulatorów LI-POL jeden sezon max, o ni-cd i ni-mh nie będę nawet pisał bo w tej chwili nikt tego typu akumulatorów nie używa do napędu modeli ze względu na wage i wydajnosć.
UWAGA dodano 01.2008 Nowośc na rynku to pakiety A123 które nie maja wad li-pol ni-xx (wady niedotyczy!)
Głosna nieprzyjemna dla ucha praca silnika 2suwowego szczególnie przy niskiej jakosci wydechu Ograniczony czas lotu uzalezniony od ilosci/pojemnosci drogich pakietów, trzeba mieć przynajmniej 2-3 pakiety w dodatku ładuja się przynajmniej 40-60min (li-pol) natomiast A123 15min !!! (przy A123 latasz płynnie cały czas przy jednej ładowarce i 3-4pakietach)
Nieliniowy wzrost obrotów na drażek, opózniona reakcja na drażek, szczególnie to jest uciażliwe w silnikach 2 suwowych Czym dłużej latamy tym mniejsza moc która jest uzależniona od napiecia pakietu. UWAGA! dodano 1.2008 nie dotyczy pakietów A123 moc do końca latania praktycznie ta sama.
Niska żywotność silnika szczególnie przy paliwie z duża iloscia nitrometanu (za wyjątkiem silnika benzynowego)
ZALETY NAPĘDU SPALINOWEGO ZALETY NAPEDU ELEKTRYCZNEGO
W miare tanie paliwo, zabierasz na lotnisko kilka litrów i latasz cały dzień Model czysciutki nie upaprany paliwem :-)
I tutaj kwestia sporna czyli głosnosć i kultura pracy silnika, wiele osób twierdzi ze w makiecie silnik 4suwowy brzmi jak muzyka Żadnych problemów z regulacja
Moc identyczna podczas trwania całego lotu, nie ma znaczenia czy latasz minute czy 10minut moc ta sama >Nie gasnie w locie :-)
. I chyba najwazniejszy plus, w pełni liniowy wzrost obrotów bez dziur, natychmiastowa reakcja na drażek. Dlatego własnie mimo astronmicznych cen w przypadku F3A chetnie stosowane w takich modelach (jak chcesz wygrac zawody musisz mieć dobry napęd)
. Bardzo długa żywotnosć silnika 3fazowego w zasadzie do pierwszej poważnej kraksy, praktycznie raz na jakis czas trzeba wymienić tanie łozyska na wale

Skoro już wiesz jakie sa zalety i wady tych napedów to chciałbym zrobić jeszcze zestawienie i porównanie kosztów zakupu. Jezeli to model parkflyer który waży do 400g to na 99% bedzie to naped elektryczny gdzie koszty sa naprawdę małe szczególnie gdy silnik zrobi się we własnym zakresie. Dlatego porównanie zaczne od modeli powyżej 0,8kg wagi i przy założeniu że w przypadku napedu elektrycznego będą to minimum dwa pakiety co daje nam około 20minut lotu i że w przypadku napedu spalinowego powyzej 10ccm silnik 4suwowy. Do napedu spalinowego doliczyłem paliwo bo przecież na czyms trzeba latać.


NAPED SPALINOWY
MODEL DO 0,8kg MODEL DO 1,5kg MODEL DO 2kg MODEL DO 3kg MODEL DO 4kg MODEL DO 5kg
Silnik 3,5ccm 320zł silnik 4,5ccm 380zł silnik 6,5ccm 470zł silnik 10ccm (4suw) 1150zł silnik 15ccm (4suw) 1400zł silnik 25ccm (4suw)2150zł
7l paliwa 120zł 0l paliwa 200zł 12l paliwa 240zł 15l paliwa 300zł 18l paliwa 360zł 25l paliwa 500zł
Suma 440zł Suma 580zł Suma 710zł Suma 1450zł Suma 1760zł Suma 2650zł


NAPĘD ELEKTRYCZNY
MODEL DO 0,8kg MODEL DO 1,5kg MODEL DO 2kg MODEL DO 3kg MODEL DO 4kg MODEL DO 5kg (klasy F3A)
Silnik AXI 2808/16 270zł silnik AXI 2814/12 300zł silnik AXI 2820/12 310zł silnik AXI 4120/14 525zł silnik AXI 5320/28 700zł silnik HACKER C50 acro do F3A 1500zł
Regulator 260zł Regulator 260zł Regulator 320zł Regulator 400zł Regulator 550zł Regulator do hackera 1600zł
2 pakiety 600zł 2 pakiety 800zł 2 pakiety 1000zł 2 pakiety 2000zł 2 pakiety 2400zł 2 pakiety 5000zł
Suma 1130zł Suma 1360zł Suma 1630zł Suma 2925 Suma 3650zł Suma 8100zł



PORÓWNANIE CEN ELEKTRYK-SPALINA
WAGA MODELU MODEL DO 0,8kg MODEL DO 1,5kg MODEL DO 2kg MODEL DO 3kg MODEL DO 4kg MODEL DO 5kg (klasy F3A)
SPALINOWY Suma 440zł Suma 580zł Suma 710zł Suma 1450zł Suma 1760zł Suma 2650zł
ELEKTRYCZNY Suma 1130zł Suma 1360zł Suma 1630zł Suma 2925 Suma 3650zł Suma 8100zł

Jak widac w przypadku napędu elektrycznego koszty sa całkiem znosne w modelach o wadze do 1,5 max 2kg, dzieje się tak dlatego że silniki mieszcza sie w poborze pradu 25-28A a jedna cela LI-POL która ma taka wydajnosc kosztuje około 100zł, niestety powyżej 30A koszty pakietów potrafia wzrosnać nawet o 100% (wszystko zależy od firmy). W przypadku modeli akrobacyjnych F3A gdzie waga dochodzi do 5kg koszty sa delikatnie mówiac nie do przyjecia choć cena to pojęcie względne, jeden zarabia 1000zł miesiecznie drugi 10000zł. Na dzień dzisiejszy naped elektryczny to jeszcze droga zabawa, jednak taniejace pakiety daja nadzieje że za kilka lat koszty zelektryfikowania modelu okaża się całkiem znosnie i naped elektryczny będzie częsciej spotykany na naszych lotniskach ze względu na swoje zalety.




5.Jaka aparature kupić ???

Oczywiście jak najlepsza w miarę możliwości finansowych :-) odpowiedź tą uzasadnię tym, że aparaturę kupuje się na lata a nie tylko na jeden sezon. Lepiej się nie stresować przyszłościowo, że brakuje jakiś mikserów czy choćby kilku pamieci modeli. Niestety życie jest bardzo brutalnie i musimy kupić to na co nas stać... Gdy ma się mocno ograniczone zasoby finansowe warto przemysleć zakup uzywanej aparatury np z aukcji allegro. Lepiej kupić wyższej klasy aparaturę używaną niż rozbić model z powodu tandetnej aparatury. W przypadku sterowania samolotami w zupełności starczą 4 kanały do obsługi steru wysokosci,kierunku, lotek i przepustnicy w silniku. Stanowczo odradzam stosowanie aparatur od różnego rodzaju tanich zabawek,samochodów czy innych wynalazków, takie aparatury maja przeważnie mniejszy zasięg i sa zbyt niepewne a przecież nie chodzi nam o to żeby komus zrobic krzywdę.
Jako początkujacy pilot zadajesz sobie pewnie pytanie jakimi minimalnymi parametrami powinna się charakteryzować aparatura. Absolutne minimum to: elektroniczne trymery, pamięć modeli, rewersy na każdy kanał, ustawienie EPA/TRVL ADJ ( wychylenia serwa), wbudowane mixery np lotki-kierunek.
Pozostała kwestia pasma nadawania, w Polsce dopuszcza się częstotliwość 35Mhz dla modeli latających jednak pasmo to zostało prawie "porzucone" przez modelarzy z uwagi na nowe możliwości jakie pojawiły się w zakresie sterowania modelami. Chodzi tu o niestrzeżone ogólnodostepne pasmo 2.4Ghz, jeszcze w 2008-2009 roku odbywały się burzliwe dyskusje które pasmo wybrać. Ostatecznie wygrało pasmo 2.4ZGhz ale tylko i wyłacznie dlatego, że producenci dopracowali technologię modułów wcz i odbiorników na to pasmo. Pierwsze aparatury na 2.4Ghz które pojawiły się na rynku były bardzo niepewne... miały dużo mniejszy zasięg od 35Mhz i mimo cyfrowego kodowania sygnału przeskakiwania po 2 lub więcej kanałów nie zapewniały bezpieczeństwa czego skutkiem były spektakularne kraksy. Dziś system f-my Spektrum/JR/Graupner czy Futaba zapewniają bardzo wysoki stopień bezpieczeństwa i praktycznie 90% modelarzy na zlotach lata już w tym paśmie. Odzwierciedlenie tego widać w sklepach modelarskich.
Chciałbym tutaj dla tych co nie wiedzą, opisać w telegraficznym skrócie jakie są różnice między tymi pasmami.
W paśmie 35Mhz udaje się uzyskac nieco wiekszy zasięg (ważne dla pilotów FPV) nie koliduje to też z telemetrią i nadajnikami z kamer które pracujea na 2.4Ghz. Minus Pasma to, że musimy mieć pewność, że nikt nie używa tego samego kanału co my, w przeciwnym razie można nawzajem sobie zakłócać co może a nawet na pewno doprowadzić do rozbicia modeli. W nowszych aparaturach na 35Mhz były już stosowane moduły i odbiorniki z syntezą częstotliwości, nie potrzeba wtedy zapasowych kwarców aby zmienic kanał. Natomiast w paśmie 2,4Ghz nie musimy się martwić o zajętośc kanału, po właczeniu aparatury zestaw sam wybierze wolną częstotliwośc nawet jak w tym samym czasie będzie stało 20 modelarzy którzy lataja modelami. W zależności od systemu zestaw będzie sobie przeskakiwał po wolnych częstotliwościach lub zajmie na stałe wolne, szczegóły proszę sobie doczytac na stronie producentów (każdy ma inaczej)

I na sam koniec zestawienie kosztów, podane ceny należy traktowac jako orientacyjne ponieważ ceny mogą się różnic w zaleznosci od miejsca zakupu jak również wyposażenia.
FIRMA TYP MODEL CENA UWAGI - ceny z dnia 15 luty 2006
JAMARA Compa 4+1 320zł w komplecie, odbiornik i wyłącznik. Ta aparatura to absolutne minimum aby wystartować najprostszym małym lekkim modelem o niższej wartosci, w zasadzie można ustawić tylko rewersy i trymery(mechaniczne!) wiec sam możesz sobie wyobrazic to za gxxx. Dolicz do tego akumulatorki do nadajnika ewentualnie serwa, nic tańszego na rynku nie widziałem... nie polecam bo niewielka róznica ceny od najprostszej aparatury komputerowej
HITEC Flash 5X 680zł w komplecie, odbiornik HFS-05 MG, pakiet do nadajnika i odbiornika, 4 serwomechanizmy HS-322HD, wyłącznik
HITEC Optic 6 QPCM 690zł w komplecie odbiornik HFD 08RD, pakiet do nadajnika, ładowarka. (W zestawie z 4 serwami HS-325HB i wylacznikiem 940zł)
HITEC Eclipse 7 QPCM 1040zł w komplecie odbiornik HFD-08RD, pakiet do nadajnika, ładowarka. (W zestawie z 4 serwami HS422 i wyłacznikiem 1165zł)
SANWA VG-6000 FM 766zł komplecie odbiornik RX-831, pakiet do nadajnika i odbiornika, ładowarka, 4 serwa SMR-102 , wyłacznik,
GRAUPNER MX12 800zł w komplecie odbiornik R700 , pakiet do nadajnika i odbiornika, ładowarka, wyłacznik. (W zestawie z 4 serwami 1020zł)
GRAUPNER MC24 4500zł w komplecie odbiornik, pakiet do nadajnika i odbiornika, ładowarka, w zestawie 4 standardowe serwa. Cene należy traktowac bardzo orientacyjnie bo mc24 to aparatura do rozbudowy, można dokładac moduły przełaczniki td
JR X-378 1950zł w komplecie odbiornik R800S, akumulator do nadajnika i odbiornika, ładowarka, 4 serwa NES-511
JR 9X PCM synteza 2850zł w komplecie odbiornik PCM(synteza), akumulator do nadajnika i odbiornika, ładowarka, 4 serwa ES -539 na łożyskach
FUTABA 9ZAP WC2 5700zł w komplecie Odbiornik 149DP, akumulator do nadajnika i odbiornka, ładowarka, 4 serwa S-9250 cyfrowe (bez serw i ładowarki 4500zł)
FUTABA 9CAP 1850zł w komplecie odbiornik PCM R-137, akumulator do nadajnika, jedno serwo. Jest mozliwosc zakupu aparatury i odbiornika z synteza cena wzrasta do 2450zł
FUTABA 14MZ synteza 7tys zł w komplecie PCM odbiornik z synteza, pakiet do nadajnika i odbiornika, ładowarka, wyłacznik, walizka transportowa




6.Zasilanie



Zasilanie modelu należy traktować poważnie albowiem awaria zasilania w najlepszym przypadku oznacza kraksę lub uszkodzenia ciała. W modelarstwie korzysta się praktycznie z pięciu typów akumulatorów:
TYP AKUMULATORA WŁASCIWOSCI ZASTOSOWANIE
PB Raczej mało wydajne pradowo, odporne na złe traktowanie, bardzo duza waga w stosunku do pojemnosci, niski koszt zakupu Doskonałe do zasilania skrzynki startowej
NI-CD Akumulatory te posiadaja efekt pamięci dlatego sa wypierane przez wodorki NI-MH, pozatym maja mniejsza pojemnosc przy tej samej wadze w porównaniu do wodorków. NI-CD prawidłowo użytkowane odwdziecza się długoletnia praca zasilanie odbiorników i coraz rzadziej jako zródło dla napędów elektrycznych
NI-MH Akumulatory z ograniczonym efektem pamieci, wymagaja troche wiekszej uwagi przy ładowaniu i rozładowaniu, wieksze pojemnosci od NI-CD przy tej samej wadze, mniejsza żywotnosć od NI-CD Zasilanie odbiorników i jako zródło dla napedów elektrycznych
LI-POL Akumulatory te były praktycznie numerem jeden, do czasu aż na rynku pojawiły się A123, jesli chodzi o pojemnosć w stosunku do masy, praktycznie 100% wiecej pojemnosci w porównaniu do NI-CD i około 60% do NI-MH pozatym bardzo duża wydajnosć pradowa. Akumulatory wymagaja dobrego traktowania nie wolno ich za mocno rozładowac bo po takiej jednej akcji traca nawet kilkadziesiat procent pojemnosci natomiast przeładowane moga nawet EKSPLODOWAĆ-kliknij wywołujac pożar. Pozatym dosć niska żywotnosć przy srednim użytkowaniu po jednym sezonie traca około 30-50% pojemnosci w zaleznosci od użytkowania. Wady tych akumulatorów przykrywaja zalety dlatego Li-POL przez kilka lat było podstawowym zródłem zasilania napedów Sporadycznie w dużych modelach jako zasilanie odbiorników, głównie jako zródło dla napedów elektrycznych
A123 LIFE Akumulatory te, to absolutnie numer jeden na rynku, najbardziej wydajne, najbardziej żywotne nawet 2-3sezony !!! i nie rozjezdzaja się jak li-pol, nie wybuchaja jak li-pol ale sa za to minimalnie cięższe od nich przy tej samej pojemnosci. W tej chwili już w ogóle nie korzystam z li-pol TYLKO I WYŁACZNIE A123 Obsługa i zasady bezpieczeństwa podobne jak w li-pol, obecnie jest cała gama ładowarek i balanserów do LIFE Szczególnie do napędów elektrycznych ze względu na obciażalnosć i żywotnosć (nie do pobicia) również do odbiorników
ENELOOP Akumulatory pochodne do niklowo-wodorkowych (ni-mh) proces ładowania prawie zgodny z ni-mh jednak różnica polega na tym ,że eneloopy mają wysoce bardzo niski stopień samorozładowania wręcz znikomy. Wystarczy raz je naładować i bez żadnego problemu wyciągnąć nie używany model po 3 miesiącach który będzie od razu gotowy do lotu. Inne akumulatory jak ni-cd/ni-mh były by juz rozładowane o kilkadziesiąt procent. Idealne do zasilania odbiorników


Jak już jestesmy przy zasilaniu to zobaczmy jak wyglada taka instalacja. W przypadku najprostszej instalacji bez managera należy koniecznie kupić wyłacznik dobrej jakosci gdyż jest on najczulszym elementem i to wlasnie przez nie rozbił się nie jeden model. Wyłaczniki stosowane w modelarstwie posiadaja dwie seksje przełaczajace, jeżeli jedna nie styka to druga ratuje model dlatego tak ważne jest aby nie zakładać niepewnych wyłaczników szczególnie te które maja jedna sekcje JEST TO NIEDOPUSZCZALNE. Doradzam też unikanie wszelkich wtyczek i gniazd na poziomie akumulator-wyłacznik, każde takie pałaczenie zwieksza ryzyko rozbicia modelu, lepiej obciać te wtyczki i zlutowac na stałe.
I jeszcze schemacik najprostszej instalacji bez wadliwych wtyczek.


--------------------------------------------------------------

I drugi schemat bardziej bezpiecznej instalacji z dwoma akumulatorami i managerem. Taka instalacja spokojnie starczy do modeli o maxymalnej rozpietosci 2,3m bez serw cyfrowych (cyfrowe maja większy pobór pradu)

Jak widac na zdjęciu oprócz drugiego akumulatora pojawił się dodatkowy element, to manager zasilania, po co to wszystko ? gdy akumulator nr1 się rozładuje to manager zasilania przełacza zasilanie na akumulator nr2 uruchamiajac sygnalizacje dzwiekowa. Samo przęłaczenie na drugi akumulator dzieje się tak szybko że pilot nawet nie wie że cos sie stało gdyby nie sygnalizacja dzwiekowa. Korzysci ze stosowania managera sa oczywiste, wydajesz 130zl na manager zaoszczedzisz przynajmniej kilkaset na modelu. Ja sam na zlocie w Pile miałem taka sytuacje że po naładowaniu pakietu (ładowarka dziwnie szybko zakończyła ładowanie) wykonałem lot, nagle rozległ się sygnał dzwiekowy i okazało sie że ten dźwięk dobiega z mojego modelu, wyladowałem sprawdziłem pakiet i okazało się że padła jedna cele w pakiecie nr1 zaoszczedziłem troche pieniędzy i nerwów wydatek sie opłacił. W tym konkretnym przypadku na wyłaczniku zasilania nie płyna żadne wieksze prady, nawet obcięcie kabla nie powoduje wyłaczenia instalacji bardzo sprytne rozwiazanie.


Edycja 02.02.2007 Postanowiłem dorzucić schemat instalacji elektrycznej w modelu klasy gigant 2,6m. Instalacja taka jest już nieco bardziej rozbudowana od porzednich. Opis wkrótce, instalacja ta zamontowana jest w moim modelu Extra 330 Kliknij





7.Serwomechanizmy


Tutaj znajdzie się opis doboru serw do wielkosci modelu


Gdy już dobralismy odpowiednie serwa do modelu należy się zastanowic jakie sa potrzebne dzwignie, jeżeli to trener lub lekki model akrobacyjny do 3-4kg można stosowac standardowe dzwignie (plastikowe). Gdy jednak mamy wieksze ambicje do agresywnej akrobacji często stosuje się dzwignie metalowe czy nawet laminatowe, takie dzwignie można spotkać w duzych modelach klasy gigant i wyczynowych smigłowcach.




8.Schemat instalacji elektrycznej w radiomodelu

Ponizszy schemat jest najprostsza instalacja w samolocie z napędem spalinowym, w wiekszych modelach dodatkowo dochodzi manager zasilania lub power box, drugi pakiet zasilajacy, opcjonalnie instalacji dymna i oczywiście wieksza ilosć serw w zależnosci od wielkosci. Nie będe podawał przykładów rozbudowanych instalacji albowiem to przecież poczatki :-)



-------------------------------------------------------------------
Warto Też spojrzeć na poniższy schemat instalacji elektrycznej w modelu napedzanym silnikiem elektrycznym. Jak widac w tym przypadku akumulator ma wyzsze napiecie niż dopuszczalne napiecie dla odbiornika, dlatego akumulator jest podłaczony do regulatora napiecia i to regulator zasila odbiornik napieciem 4,8V


ktos może sobie zadac pytanie jak to jest że odbiornik jest zasilany jednym przewodem 3żyłowym i jeszcze można regulowac obroty silnika mimo faktu że jest wolne miejsce w odbiorniku BAT (zasilanie).
Dla odbiornika jest obojętne w który kanał włoży się wtyczke zasilania, ponieważ w rzędzie wszystkie sa połaczone ze soba, 1000słów nie zastapi jednego obrazka a zatem zerknij niżej.

Jak widać wtyczke zasilania można włożyc w kanał 1 lub nawet 5, nie ma to znaczenia jeśli chodzi o samo zasilanie odbiornika. Ponieważ to schemat instalacji w modelu z napedem elektrycznym wtyczkę z regulatora napiecia wkładamy w taki kanał, jak producent przypisał obroty silnika w odbiorniku np4 (jak na schemacie) a miejsce na wtyczke BAT pozostaje puste.




9.Galanteria dzwignie sterów i snapy
Jeżeli kupimy model ARF czyli prawie gotowy do lotu, to dzwignie snapy popychacze dostaniemy w komplecie. Jeżeli jednak składasz sam model warto zapoznać się z oferta rynkowa w tym zakresie.


Tutaj znajdzie się opis do zdjęcia, omówienie dzwigni aluminiowych, plastikowych, jakie dzwignie do jakiego modelu itd...

Przykłady lączeń serw ze sterami...

Proste i niezawodne nie ma co sie urwać



Takich bowdenów osobiscie nie polecam, na sterach wysokosci potrafia sie urwac i po modelu...


W modelach gigantów często łaczy się po 2 nawet do 5serw razem aby zwiekszyc siłę ciagu.





10.Koła podwoziowe-ogonowe

Oto elementy które postawia nasz model na "nogi"

Tutaj znajdzie sie opis do zdjęcia, omówienie podwozi stalowych, aluminiowych, węglowych, laminatowych, jakie koła do czego itd...



11.Przykładowe zestawienia kosztów modeli (ceny z 10lutego 2006)

Podane propozycje proszę traktowac luzno ponieważ jest dosć duża różnorodnosć osprzętu a co za tym idzie duże różnice cen.

TOWAR CENA
Model klasy park-flyer wykonany z depronu względnie EPP o rozpietosci 85cm 135zł
Silnik bezszczotkowy KM500 159zł
Regulator napiecia MGM 12A easy 134zł
3 sztuki serw HS55 195zł
Pakiet zasilajacy 2cele LI-POL 900mah 100zł
SUMA
Należy dodac do tego koszt aparatury (może być prosta z nizszej pułki), odbiornika i ewentualnie ładowarki (od 130zł do 800zł)
723zł



TOWAR CENA
Szybowiec o rozpiętosci 180cm 400zł
3 sztuki serw HS85BB (ewentualnie 4na wyczep +105zł) 315ł
Akumulator zasilajacy odbiornik firmy HITEC 4,8V 59zł
SUMA
Należy dodac do tego koszt aparatury (wystarczy najtańsza aparatura, przy wiekszych szybowcach optic6 lub MX12), odbiornika i ewentualnie ładowarki (od 130zł do 800zł)
774zł




TOWAR CENA
Model firmy RIPMAX trainer 40, model całobalsowy o rozpiętości 155cm 442zł
Silnik firmy OS MAX 46AX (7,5ccm)+smigło 547zł
4 sztuki serw HS425 308zł
Akumulator zasilajacy odbiornik firmy HITEC 59zł
SUMA
Należy dodac do tego koszt aparatury (wystarczy optic6 lub MX12), rozrusznika (około160zł), panela startowego (około 135zł) i ewentualnie ładowarki (od 130zł do 800zł)
1356zł



TOWAR CENA
Model firmy CMPRO extra300, o rozpiętosci 180cm 700zł
Silnik 4takt firmy OS MAX FS91 1465zł
6sztuk serw HS425 462zł
Akumulator zasilajacy odbiornik firmy HITEC 59zł
SUMA
Należy dodac do tego koszt aparatury (moze być optic6 lub MX12), rozrusznika (około160zł), panela startowego (około 135zł) i ewentualnie ładowarki (od 130zł do 800zł)
2686zł



TOWAR CENA
Model extra 330, model całobalsowy o rozpiętości 200cm 1900zł
Silnik benzynowy firmy ZDZ50ccm z tłumikiem i zapłonem 2500zł
5sztuk serw HS945 i 1sztuka na gaz HS425 1422zł
Akumulator zasilajacy odbiornik firmy SANYO 125zł
Akumulator zasilajacy zapłon firmy SANYO 125zł
SUMA
Należy dodac do tego koszt aparatury (JR9x futaba 9CAP/ZAP około 2700zł), i ewentualnie ładowarki (od 130zł do 800zł)
6032zł



TOWAR CENA
Model firmy COMPOSITE ARF extra 330, model w pełni kompozytowy o rozpiętości 3m 12000zł z VAT do polski
Silnik benzynowy firmy ZDZ160ccm boxer z tłumikami i zapłonem 6100zł
13sztuk serw HS5945 i 1sztuka na gaz HS425 4237zł
2 akumulatory 5celowe zasilajace odbiornik firmy SANYO 250zł
Akumulator zasilajacy zapłon firmy SANYO 125zł
Manager zasilania firmy EMCOTEC 1400zł
SUMA
Należy dodac do tego koszt lepszej aparatury(od 2300zł do 7000zł), ładowarki (od 130zł do 800zł) i przyczepki bo przecież takiego byka trzeba czyms przewiezć no chyba że mamy do dyspozycji busa
24.112zł